Krakowska Kapituła Katedralna » Pieczęć Krakowskiej Kapituły Katedralnej

Pieczęć Krakowskiej Kapituły Katedralnej - pieczęć
większa II z wyobrażeniem fasady południowej
Katedry na Wawelu (1273r.) Najstarsza znana pieczęć Krakowskiej Kapituły Katedralnej pochodzi z 1212 roku i przedstawia wyobrażenie budowanej wówczas katedry romańskiej - dwuwieżowej bazyliki z absydą, z krzyżem w zwieńczeniu prezbiterium. Kolejna zachowana pieczęć pochodząca z 1234 roku i wyobraża również Katedrę Wawelską.

W XIII wieku na pieczęci Krakowskiej Kapituły Katedralnej pojawia się z przedstawienie Matki Bożej z Dzieciątkiem a w 1264 roku – postać św. Stanisława. W XIV wieku, za panowania Królowej Jadwigi, wyodrębniły się dwie pieczęci kapitulne: większa i mniejsza. Pieczęć kapitulna mniejsza z 1373 roku przedstawia w półpostaci św. Stanisława i św. Wacława - patronów Katedry Wawelskiej, poniżej których w trzech arkadkach modlą się biskup i dwaj kanonicy. Wielka pieczęć Kapituły pojawiła się w ostatnich latach XIV wieku, a jej najstarszy odcisk pochodzi z 1403 roku. Pole pieczęci wypełnia duża tarcza herbowa, na której umieszczono Trzy Korony w układzie rostrój, czyli dwie korony u góry, jedna u dołu. Ponad tarczą widnieją popiersia św. Stanisława i św. Wacława. 

Rodowód Trzech Koron, które znajdują się w herbie Krakowskiej Kapituły Katedralnej, wywodzi się z Kolonii - miasta, w którym w XII wieku spoczęły relikwie Trzech Króli. Herb Kapituły Krakowskiej próbowano więc wywodzić od arcybiskupa Arona, który przybył z Kolonii do Krakowa wraz z księciem Kazimierzem Odnowicielem. Kasper Niesiecki napisał w swoim pochodzącym z połowy XIX wieku „Herbarzu Polskim”, że „herb wywodzi się od Arona, benedyktyna przybyłego z Kolonii do Tyńca, a potem biskupa krakowskiego, z którego familii, że się w Polsce nikt nie został, kapituła Krakowska na pamiątkę tak przezacnego pasterza swego po jego zejściu, wzięła go za swój własny”.

Pieczęć Krakowskiej Kapituły Katedralnej –
Contrasigillum z wizerunkiem św. Stanisława (1273 r.)Trzy Korony jako godło herbowe pojawiają się również na dwóch pieczęciach biskupa Jana Muskaty: majestatycznej i sekretnej. Na sekretnej godło herbowe jest identyczne z herbem Kapituły. Otwartym problemem badawczym jest droga tego godła od pieczęci biskupa Muskaty z początku XIV wieku do herbu Kapituły z końca XIV wieku i pytanie kto w XIV wieku doprowadził do tego, że Trzy Korony wyparły poprzednie przedstawienia i czy chciał odnieść je do osoby Arona, który w połowie XI wieku zorganizował Kapitułę w korporację. Dość na tym, że od XV wieku Trzy Korony stały się symbolem Kapituły i znalazły się w jej herbie.

Odtąd Trzy Korony pojawiają się nie tylko na pieczęciach, ale i w rękopisach iluminowanych, w drukowanych księgach liturgicznych związanych z Katedrą na Wawelu, a także na naczyniach, szatach liturgicznych i na budowlach architektonicznych wznoszonych przez kanoników i Krakowską Kapitułę Katedralną.

Jako pierwszy barwy herbowe Krakowskiej Kapituły Katedralnej opisał Jan Długosz w swoim dziele „Insignia seu Clenodia Regis et Regni Poloniae są to: trzy złote korony na niebieskim (niebiańskim) tle.

1.Herb Krakowskiej Kapituły Katedralnej – fragment zwornika
z kaplicy Czartoryskich (2.ćw. XV w.)Barwy te potwierdził 26 września 1733 roku papież Klemens XII przyznając kanonikom Kapituły Katedralnej prawo noszenia złotego krzyża z wyobrażeniem orła białego i św. Stanisława na awersie, a trzech złotych koron na niebieskim tle na rewersie krzyża.

Po ustanowieniu Katedry na Wawelu parafią, Trzy Korony znalazły się na pieczęci parafii katedralnej, uznawane są również jako herb Katedry na Wawelu.